Tối qua tôi đi bar

Trong một sự ngẫu hứng, tối qua tôi đi bar. Ở đó, vô tình tôi gặp được các homies, khi những người anh em thiện lành truyền tay tôi điếu thuốc. Chúng tôi nhanh chóng nhận ra nhau và có sự kết nối. Ngay lúc đó, ở giữa sàn nhảy, tôi thấy một cô gái. Cô đứng đó, tay cầm chai bia, một mình, yên lặng. Xung quanh là san sát người, nhung nhúc người đang chuyển động theo tiếng nhạc được phát ra từ những chiếc loa công suất lớn. Tôi chợt nhận ra cái-nhìn của tôi đang xâm phạm vào một sự riêng tư, sự riêng tư đó không phải được tạo bởi căn phóng riêng, sự riêng tư đó được tạo bởi sáng-tối, tiếng nhạc lớn, và khắp xung quanh những con-người-không-ai-biết.

Khắp nơi nơi
Không ai nhìn
Mỗi con người
chẳng ai tin
Không ai biết
Không ai khiến
Không ai xin
_Khắp xung quanh – Ngọt

Chỉ những đô thị lớn, thành phố lớn mới cho con người được cái tự do không-ai-biết. Người ta yêu thích tự do đó, và cũng đau khổ vì tự do đó.

Entelechy (cái tự mục đích), có nội hàm là sự nhận ra những tiềm năng (vd: sự tự mục đích của một con sâu là lớn lên để trở thành bướm), quay về thời kỳ của Aristotle, được cho là bản chất căn bản nhất của sự nhận thức thế giới. Đối với Hegel, sự tự mục đích là một đặc trưng của một quá trình trở-thành, một căn cốt cho sự phát triển và tự nhận thức cá nhân thông qua sự dịch chuyển của thời gian. Để cái tự-mục-đích này có thể xảy ra thì đối với James Joyce, vai trò của ký ức là vô cùng quan trọng bởi lẽ để tôi nhận ra “tôi là tôi”, trong khi đó tôi cũng đồng thời là “sự thay đổi và vun đắp qua rất nhiều dạng thức khác nhau”. Chỉ có ký ức mới kết nối được cái tôi của ngày hôm qua với cái tôi của ngày hôm nay và cái tôi của ngày mai.

Alisdair McIntyre lập luận rằng để có thể trả lời được “Tôi sinh ra để làm gì?” “Tôi là ai?”, bạn phải tìm vị trí cho mình trong một tự sự có nghĩa. Tự sự, đối với Hans-Georg Gadamer, ám chỉ một hoạt động liên tục xảy ra trong đó cấu trúc được kiến tạo lại liên tục.

Sự tái cấu trúc này dẫn đến một vấn đề mà Halbwachs chỉ ra rằng nếu như nó không được đặt bên trong một “khung tham chiếu ký ức xã hội” – có thể được hiểu như là sự liên kết của một người tới tiến trình xây dựng tự sự của cộng đồng anh/cô ta thuộc về – thì một cộng đồng sẽ không thể nào xác lập được căn tính của mình, dẫn đến sự “trượt” của từng cá nhân ra ngoài cộng đồng đó.

Mọi sự xác lập, gọi tên sẽ đều làm cho cái gì đó được lộ sáng, được vào trung tâm, ai-cũng-biết. Nhưng đồng thời cũng luôn có một cái gì đó bị trục xuất ra, bị ngoại biên hóa, bị giản lược đi. Nó tồn tại ở đó mà đồng thời lại cũng vắng mặt ở đó.

Hà Nội là… Hà Nội (nhan đề một tập tản văn của tác giả Nguyễn Trương Quý), đó có lẽ cũng là câu trả lời khả dĩ hơn cả khi ta buộc phải đưa ra một định nghĩa về thành phố này. Nhưng định nghĩa này sẽ chẳng bao giờ cho người ta được sự bằng lòng, giống như người ta sẽ chẳng bao giờ bằng lòng với câu trả lời “tôi là… tôi”. Và trong sự kiến tạo bản sắc cho mình, Hà Nội sẽ luôn tạo ra những con-người-không-ai-biết, những nơi-không-ai-hay, là nơi trú ẩn của cô gái trong quán bar, và cả tôi.

Trong sự kiện HÀ NỘI – Chuyện kể chưa hoàn tất, chúng ta sẽ cùng nhau kể về những câu chuyện Hà-Nội-không-ai-biết. Mời bạn đến và ta cùng nói chuyện.

Leave a Comment